آیا شما هم با این مسئله مواجه هستید که وقتی ناراحتیتان را با همسرتان در میان میگذارید، او به سادگی از کنارتان رد میشود؟ یا شاید این صحنه برای شما آشنا باشد که به دنبال یک رفتار ناراحت کننده از جانب همسرتان، مدتها از او دلگیر میمانید اما او اصلا توجهی به دلخوری شما نمیکند یا اصلا متوجه نمیشود که شما ناراحت شدهاید!
این مقاله به بررسی دلایل نوروساینس این رفتار و ارائه راهحلهایی خواهد پرداخت که میتواند به ایجاد ارتباطی محکمتر و سالمتر کمک کند. چون بسیاری از اختلافاتی که بین زوجین وجود دارد به دلیل تفاوتهای فیزیولوژیکی، شناختی،اجتماعی و تربیتی است نه صرفا بی توجهی و لجبازی!
دلایل بیتوجهی مردان به ناراحتی همسران
فاکتورهای بیولوژیکی
مردان و زنان بهطور متفاوتی به تحریکات عاطفی پاسخ میدهند. مطالعات نشان میدهد که هورمون تستوسترون در مردان، که در رفتارهای رقابتی و حل مسئله نقش دارد، ممکن است باعث کاهش حساسیت عاطفی آنها شود. این پدیده به معنی آن است که مردان ممکن است احساسات را «حاشیهای» ببینند و تلاش کنند تا از طریق تحلیل منطقی به حل مشکلات بپردازند. به علاوه، این مسأله ممکن است در پسران در دوران کودکی و نوجوانی آغاز شود، جایی که آنها تحت تأثیر انتظارات اجتماعی برای «محکم» بودن و عدم ابراز احساسات قرار میگیرند.
این انتظارات میتوانند به آنها این پیام را برسانند که ابراز احساسات نشانهی ضعف است و بهتر است در شرایط استرسزا بیشتر احتیاط کنند و واکنش عاطفی کمتری بروز دهند. در چنین شرایطی، مردان ممکن است یاد بگیرند که کنترل احساسات خود و بهجای آن، تمرکز بر تحلیل و حل مسائل به صورت منطقی را اولویت قرار دهند.
تفاوتهای عاطفی
برآورد شده است که مردان و زنان به شکلی متفاوت با احساسات برخورد میکنند. مردان ممکن است احساسات را بهعنوان موانع بر سر راه حل مشکلات ببینند، در صورتی که زنان به این موضوع به عنوان بخش جداییناپذیر از زندگی نگاه میکنند. تحقیقات نشان دادهاند که مردان تمایل دارند بهجای تحلیل احساسات، تمرکز بیشتری بر روی حل مشکلات داشته باشند. این تفکر میتواند باعث شود که مردان توجهی به نیازهای عاطفی همسرانشان نداشته باشند و این خود به دور شدن زوجین از یکدیگر منجر میشود.
مطالعات و تحقیقات در این زمینه نشان میدهند که مردان به دلیل تمرکز بر حل مسائل، ممکن است فرصت ابراز همدلی را از دست بدهند. در یک تحقیق دیگر که در سال 2015 صورت گرفت، مشخص شد که مردان به دلیل ناتوانی در پردازش عواطف، تمایل دارند از شرایط عاطفی پرهیز کنند.
دلایل عدم فراموشی دلخوری در زنان
تجربه عاطفی
زنان تمایل دارند که تجربیات و احساسات عاطفی را در حافظه خود ثبت کنند. بر پایه نظریه حافظه عاطفی، ذخیرهسازی تجربیات ناراحتکننده به آنها کمک میکند تا از تجربیات منفی خود یاد بگیرند و سعی کنند که در روابط آینده مشکلات مشابهی را تجربه نکنند، زیرا زنان با یادآوری دلخوریهای گذشته، سعی در برقراری ارتباط کیفی با همسرانشان دارند.
شکلگیری حافظه
تحقیقات نشان میدهد که مغز زنان نسبت به احساسات و جزئیات عاطفی حساستر است. به عنوان مثال، مطالعات نشان میدهد که زنان معمولاً دارای یک حافظه قویتر برای جزئیات عاطفی هستند و به یادآوری موارد منفی به خصوص در زمینه روابط عاطفی تمایل دارند. این به این معنا است که وقتی مردان ممکن است یک موضوع را فراموش کنند، زنان ممکن است برای مدت طولانیتری آن را بهخاطر بسپارند. به عنوان مثال، زن ممکن است به یاد داشته باشد که همسرش چه زمانی به احساسات او توجه نکرده و این موضوع میتواند در رابطه آنها ایجاد دلخوری کند.
توجه به روابط و گفتگوها
زنان به لحاظ فیزیولوژیکی و عصب شناختی،اهمیت بیشتری به روابط، احساسات، کلمات و گفتگوها میدهند. به همین دلیل بسیار طبیعی است که هر آنچه که در آنها احساسات مثبت یا منفیِ عمیقی ایجاد میکند را در ذهن خود ثبت و ضبط کنند و بر اساس آن با همسر خود رفتار کنند.
دکتر سوزان فوروارد، روانشناس مشهور، اشاره میکند که زنان به تجارب عاطفی نه تنها به عنوان بخشهای جدا از زندگی، بلکه به عنوان قسمتهایی از هویت خود نگاه میکنند. این نگاه باعث میشود که زنان به لحاظ عاطفی به جزئیات بسیار حساس باشند و پیوندهای عاطفی قویتری را با تجربیات خود برقرار کنند.
نشان دادن دلخوری به طرز صحیح
نحوه بیان احساسات
زنان باید احساسات خود را به صورت مستقیم و بدون سرزنش بیان کنند. بیان مستقیم عواطف مانند “من احساس میکنم نادیده گرفته میشوم” به مردان این فرصت را میدهد تا به احساسات همسر خود توجه کنند. به عنوان مثال، میتوانند از جملاتی مانند: “زمانی که در مورد مشکل X صحبت نمیکنی، احساس میکنم نادیده گرفته میشوم” استفاده کنند. اگر از جملات غیرمستقیم و اتهامآمیز استفاده کنند، ممکن است واکنش منفی همسر را به دنبال داشته باشند.
مثال: به جای گفتن “تو هیچ وقت به من توجه نمیکنی!”، از جملهای مثبتتر و توضیحیتر استفاده کنید: “من وقتی متوجه میشوم که به مشکلاتمان نمیپردازیم، احساس میکنم نادیده گرفته شدهام.” ایجاد تغییرات این چنینی در کلام، باعث میشود که همسر به جای حالت دفاعی به شما واکنش نشان دهد و امکان گفتگو به وجود بیاید.
استفاده از زبان بدن
زبان بدن نیز نقش بسیار مهمی در بیان عواطف دارد. نشانههایی مانند تماس چشمی، وضعیت بدنی باز و محاورهای، میتواند نشاندهندهی تمایل شما به ارتباط عمیقتر باشد. به عنوان مثال، نشستن در کنار هم و استفاده از حرکات دوستانه میتواند احساس نزدیکی و امن بودن را تقویت کند. حتی ممکن است شما لحن آرامی برای گفتگو داشته باشید اما چون زبان بدنتان حالت پرخاشگرانه دارد، قطعا نمیتوانید گفتگوی موثری داشته باشید.
انتخاب موقعیت مناسب
بسیار مهم است که زمان مناسبی را برای ابراز ناراحتیهای خود انتخاب کنید تا همسرتان به درستی بتواند صحبتهای شما را گوش کند. طبیعتا اگر بخواهیم هنگام عصبانیت، دلخوریهای خود را بیان کنیم متقابلا با هیجان منفی همسر خود مواجه میشویم.
واکنش مناسب مردان
گوش دادن فعال
مردان باید تمرین کنند که با دقت و توجه به گفتههای همسر خود گوش دهند تا بتوانند همراهی و همدلی بیشتری با یکدیگر داشته باشند. گوش دادن فعال شامل چشم دوختن به طرف مقابل، تکان دادن سر به نشانهی تأیید گفتههای همسر و… است. این عمل نه تنها به همسران کمک میکند احساس شنیده شدن کنند، بلکه باعث میشود مردان نیز در فرآیند درک عواطف همسرانشان مشارکت داشته باشند.
درک عواطف
مردان باید یاد بگیرند که درک عواطف همسرانشان دریچهای به فهم بهتر آنهاست. با فهم عواطف همسر، مردان میتوانند خود را در موقعیت او قرار دهند و به جای اینکه شروع به پرخاشگری یا راه حل دادن کنند، فقط به درک احساس و عواطف غمگینانهی همسر خود دقت کنند.
خودداری از استدلالهای منطقی فوری
مردان باید از ارائه راهحلهای فوری یا توضیحات بدون فهم عاطفی خودداری کنند. به جای این کار، بهتر است خود را در موقعیت احساسات طرف مقابل قرار دهند و سعی کنند احساسات او را درک کنند. این واکنش در طول زمان کمک میکند که خانمها بار هیجان منفی کمتری را تجربه کنند و همسر خود را یک نقطهی امن برای برطرف کردن احساسات آزاردهندهی خود بدانند.
جملات حمایتی
استفاده از جملات حمایتی مانند “میفهمم که چقدر این مسأله برای تو مهم است” ، “من اینجا هستم و آمادهام به تو گوش دهم” و “سعی میکنم انتظاراتی که از من داری را برآورده کنم” میتواند تأثیر چشمگیری در تقویت و ترمیم رابطه عاطفی داشته باشد.
پیشگیری از دلخوریهای عاطفی
مشاوره و ارتباط دو طرفه
برگزاری جلسات مشاوره زناشویی میتواند به شفافسازی احساسات و پیشگیری از مشکلات کمک کند. زوجها میتوانند در این جلسات با یک مشاور متخصص ارتباط برقرار کرده و مشکلات عاطفی خود را مورد بحث قرار دهند. این بستر میتواند به آنها کمک کند تا دیدگاهها و احساسات خود را بهتر درک کنند و راهحلهایی برای حل بحرانهای عاطفی پیدا کنند. گاهی نیاز است که یک شخص بی طرف و با تجربه موضوعی که منجر به ناراحتی زوجین شده است را با دقت و هوشمندی نگاه کند، تا بتواند ایدهها و راهکارهای مناسبتری برای رفع کدورت ارائه دهد.
وقتگذرانی مشترک
زوجینی که از یکدیگر دلخوری دارند، زمان مشترک خیلی کمی را با یکدیگر میگذرانند. ایجاد عادات جدید برای وقتگذرانی با هم، مانند پیادهروی در طبیعت، آشپزی با یکدیگر، بازی و شوخی با یکدیگر میتواند به تقویت پیوند عاطفی کمک کند. وقتگذاری مشترک باعث میشود که شما و همسرتان احساس ارتباط و نزدیکی بیشتری داشته باشید و این حس نزدیکی میتواند به کاهش دلخوریها کمک کند.
شناسایی خط قرمزهای یکدیگر
حتما سعی کنید در یک موقعیت مطلوب که هم شما هم همسرتان حوصله و دقت کافی دارید، راجع به علایق و خط قرمزهای یکدیگر صحبت کنید. وقتی همسرتان خط قرمزهای شما را به صورت دقیق و واضح بداند، سعی میکند تا رفتار متناسبتری نسبت به شما داشته باشد. همین موضوع باعث میشود که دلخوریهای کمتری را تجربه کنید.
اشتباهات متداول
زنها
- نسبت به هر موضوعی واکنشهای افراطی نشان میدهید.
- هیجان خشم و غم خود را به شکل درستی بروز نمیدهید، در نتیجه کینه، دلخوری و فاصله عاطفی ایجاد میشود.
- دلخوری و ناراحتی خود را در یک موقعیت نامناسب مطرح میکنید.
- احساسات خود را با همسرتان به اشتراک نمیگذارید تا زمینهای برای گفتگو و فهم متقابل ایجاد شود.
- تصور میکنید با سکوت و مطرح نکردن دلخوری خود، همسرتان میتواند حدس بزند که چه موضوعی شما را ناراحت کرده است.
- مسائل 20 سال پیش را مجددا بازگو میکنید! به تاریخ انقضای چالشهایی که داشتهاید، توجه کنید.
- نسبت به رفتارهای ناآگاهانه همسر خود، گذشت و انعطاف نشان نمیدهید.
مردان
- تلاش برای حل فوری مشکل، به جای گوش دادن به احساسات همسرتان، یکی از مرسومترین اشتباهات است.
- بی توجهی به رفتارهایی که همسرتان را ناراحت میکند، فقط او را نسبت به شما ناامید و دلسرد میکند.
- به شیوهای مناسب در فضایی امن و آرام به حمایت عاطفی همسر خود نمیپردازید.
- برای تمام شدن موضوع، مدام حق به جانب صحبت میکنید.
- گاهی اوقات بهترین راهحل، فقط گوش دادن و ابراز همدلی است، نه راه حل دادن یا بی محلی کردن!
- موضوعی که همسرتان را غمگین و عصبانی کرده است را بی اهمیت جلوه میدهید.
- احساسات و دلخوری همسر خود را نادیده میگیرید و بی اهمیت میدانید.
- چون سطح تاب آوری پایینی دارید به ناراحتی همسر خود نمیپردازید که مشاجره به وجود نیاید.
عوامل فرهنگی و اجتماعی
نقشهای سنتی
در جامعه از قدیم این موضوع را باب کرده بودند که زن باید با غرور زیاد و عاطفی نبودنِ همسرش بسوزد و بسازد چون مردها همین هستند! در حالی که مردها هم دوست دارند هم ابراز احساسات کنند هم یک رابطهی پر از عاطفه و محبت را تجربه کنند. نقشهایی که به ویژه در بچگی به مردان و زنان آموزش داده میشود، میتواند روی احساسات و نقاط قوت و ضعف عاطفی هر یک تأثیر بگذارد. در گذشته چون جامعه مردسالار بود، مردها مدام خواستههای خود را به زنها تحمیل میکردند و اهمیتی به جریحه دار شدن غرور و احساسات همسر خود نمیدانند. اما امروزه با وجود آموزشهای کاربردی و کمک گرفتن از متخصصین، به راحتی میتوان این خلأها را پر کرد.
تأثیر رسانهها
رسانهها گاهی اوقات تصویری اشتباه از روابط عاطفی ارائه میدهند که میتواند به مشکلات ارتباطی دامن بزند. نمایش نادرست از نقشهای مردان و زنان در فیلمها و برنامههای تلویزیونی بر تصورات عمومی از روابط عاطفی تأثیر دارد و میتواند انتظارات غیر واقعی از یکدیگر را به وجود آورد. این انتظارات میتوانند باعث ایجاد فشار بر روی زوجین شوند و آنها را از نزدیکتر شدن به یکدیگر بازدارند.
مطالعه کتابهای خودیاری
کتابهایی وجود دارند که میتوانند با ارائه راهکارهای مطلوب، به زوجین کمک کنند تا هم بتوانند به شکل درستی راجع به مشکلات هم صحبت کنند هم بتوانند همدلی و پذیرش بالایی نسبت به درک یکدیگر داشته باشند.
چطور مردان را به شنوندهای بهتر تبدیل کنیم؟
آموزش مهارتهای عاطفی
آموزش مهارتهای ارتباطی و عاطفی میتواند به مردان کمک کند تا درک بهتری از احساسات داشته باشند. همچنین میتواند به آنها یاد دهد که چگونه از زبان بدن و رفتارهای غیرکلامی برای نشاندادن توجه به همسرشان استفاده کنند. با یادگیری این مهارتها، مردان میتوانند به بهبود کیفیت ارتباطات خود بپردازند.
گفتگو در زمانهای مناسب
انتخاب زمانهای مناسب برای بیان احساسات، مانند زمانی که زوجین در حال استراحت یا انجام فعالیت مشترک هستند، میتواند به تقویت ارتباط کمک کند. این انتخاب زمان به مردان فضای کافی برای پردازش احساسات همسرانشان میدهد و آنها را به شنیدن فعال ترغیب میکند.
پرسشهای عمیق
استفاده از پرسشهای عمیق و ارزشمند به جای توهین و متهم کردن همسر بابت ناراحتیاش، میتواند به مردان کمک کند تا بفهمند همسرشان به چه چیزی نیاز دارد. سؤالهایی مانند “چگونه میتوانم بهتر از تو حمایت کنم؟” یا “چه چیزی میتواند به تو کمک کند تا احساس بهتری داشته باشی؟” میتواند در تقویت روابط مؤثر باشد.
راهکارهای جلوگیری از دلخوریها
گفتگوهای منظم
برنامهریزی برای گفتگوهای عمیق و هدفمند در یک فضای امن میتواند به زوجین کمک کند تا به طور منظم احساسات و نیازهای خود را بیان کنند. برگزاری این جلسات گفتگو به دور از تنش و استرس، میتواند به ایجاد بستر مناسب برای به اشتراکگذاری عواطف کمک نماید. نگذارید دلخوریها و ناراحتیهایتان روی هم تلنبار شود.
جلب نظر یکدیگر
یادآوری به یکدیگر که هر دو به احساسات و نیازهای یکدیگر اهمیت میدهید، میتواند به تحکیم پیوند عاطفی کمک کند. این یادآوری میتواند شامل بیان جملات حمایتی، ابراز عشق و توجه به جزئیات رفتار یکدیگر باشد. پرداختن به دغدغهها و درخواستهای یکدیگر هم به پایدار شدن علاقهی میان زوجین کمک میکند هم میزان و مدت تنشها را کاهش میدهد.
عدم قضاوت
بسیاری از تنشها و ناراحتیهای میان زوجین به خاطر این است که یک طرفه و بدون در نظر گرفتن حسی که به یکدیگر میدهند، شروع میکنند به قضاوت همسر خود. در نتیجه چون حق را به خودشان میدهند، فکر میکنند که هر رفتار نادرستی که نسبت به همسر خود انجام میدهند، صحیح و بدون اشکال است! پس به جای قضاوت کردن یکدیگر، سعی کنید با همدلی و درک متقابل نیازها و درخواستهای یکدیگر را شناسایی کنید.
توجه: نپرداختن به دلخوریها، دغدغهها و ناراحتیهای یکدیگر، به مرور زمان شما را از همسر خود دوره کرده، و میتواند منجر به طلاق عاطفی شود! پس توجه به عواطف و انتظارات یکدیگر را به موقع و به شکلی مناسب، جدی بگیرید.
کلام آخر
تعاملات عاطفی در روابط زناشویی پیچیدهاند و نیازمند درک متقابل و صبر هستند. با رعایت نکات مطرح شده و توجه به احساسات و نیازهای یکدیگر، میتوانید از مشکلات موجود جلوگیری کرده و رابطهای پایدارتر و شادتر ایجاد کنید. پذیرش تفاوتها و تلاش برای درک و یادگیری از یکدیگر، کلید موفقیت در هر رابطه است. فهم این نکته میتواند به زوجین کمک کند که شایستگیها و نقاط قوت یکدیگر را کشف کنند و به حمایت عاطفی از یکدیگر بپردازند. در نهایت، با آگاهی از تفاوتها و از طریق ابراز محبت و توجه، میتوانید به برطرف کردن دلخوریها و تقویت پیوندهای عاطفی بپردازید و تجربهای مثبت و شاداب را برای خود و همسرتان رقم بزنید.
